Schematy myślowe

 

Wpływ doświadczeń na zachowanie

Zaburzenia osobowości charakteryzują się sztywnymi, negatywnymi dla funkcjonowania danej osoby wzorami zachowania (myślenia, czucia). Taki wzór zachowania nazywamy schematem – nieadaptacyjnym, czy wręcz destrukcyjnym kiedy skutkuje dyskomfortem w funkcjonowaniu lub cierpieniem. Jest jak okulary, przez które człowiek postrzega świat, relacje z innymi i siebie samego.

Reagujemy na świat zgodnie z przyjętą perspektywą – mamy okulary, których nie możemy zdjąć. Sztywność tych schematów oznacza brak elastyczności w zachowaniu, myśleniu. Nawet gdy już wiemy, że są dla nas niekorzystne, szkodliwe dla funkcjonowania, mamy duże trudności w zmianie. Można to porównać do umiejętności pisania. Skoro przez wiele lat używaliśmy do tego prawej ręki (schematu), przerzucenie się na pisanie lewą ręką (wyjście ze schematu) jest strasznie trudne, wydaje się nienaturalne i wymaga czasu, praktyki.

 

Terapia schematu Deprywacji Emocjonalnej

Schemat deprywacji emocjonalnej (przeczytaj czym są schematy) to przekonanie, że moje potrzeby emocjonalne nie są ważne i nie zostaną zaspokojone przez innych. Deprywacja emocjonalna może dotyczyć któregoś z trzech rodzajów potrzeb:

Bliskości, ciepła i czułości – w tym przypadku schemat powoduje poczucie, że nie ma nikogo, kto w wystarczający sposób poświęcałby mi uwagę, do kogo mogę się przytulić i kto okazałby mi czułość.

Bycia wysłuchanym i zrozumianym – wtedy schemat sprawia, że czuję, że nie ma nikogo kto tak naprawdę by mnie wysłuchał i zrozumiał moje uczucia czy przeżycia.

 

Schematy a Borderline

Terapia schematów to nie nasza działka, ale polecamy fantastyczne książki z zaprzyjaźnionego wydawnictwa GWP. Myślę, że każdy terapeuta, który pracuje z osobami z zaburzoną osobowością, skorzysta bardzo z tej wiedzy. Wydaje mi się również że osoby które po prostu interesują się zaburzeniami osobowości również znajdą coś dla siebie- ale tutaj nie jestem pewna na ile prostym językiem to jest napisane- może napiszecie w komentarzach?

     

    Lista wczesnych schematów

    Terapia schematów to nie nasza działka, ale polecamy fantastyczne książki z zaprzyjaźnionego wydawnictwa GWP. Myślę, że każdy terapeuta, który pracuje z osobami z zaburzoną osobowością, skorzysta bardzo z tej wiedzy. Wydaje mi się również że osoby które po prostu interesują się zaburzeniami osobowości również znajdą coś dla siebie- ale tutaj nie jestem pewna na ile prostym językiem to jest napisane- może napiszecie w komentarzach?

       

      18 nieadaptacyjnych schematów Younga

      Schematy z grupy „niestabilność i rozłączenie” – charakteryzują się niespełnioną potrzebą bliskości, bezpieczeństwa, empatii. Schematy z grupy „uszkodzenie granic” – charakteryzują się brakiem odpowiedzialności (wobec innych lub wobec własnych celów, obowiązków), wewnętrznych granic, poszanowania cudzych praw. Schematy z grupy „nieufność i zahamowanie” – obowiązki, zasady dominują nad przyjemnościami, tłumienie spontaniczności, trzymanie się sztywnych wymagań, norm, oczekiwań, często odbijających się na zdrowiu, relacjach, niemożności zrelaksowania się, odczuwania radości. Schematy z grupy „skoncentrowanie na innych”– skupienie na innych, zaniedbywanie własnych potrzeb.Schematy z grupy: „uszkodzenie autonomii i niezależności” – brak wiary w możliwość zachowania autonomii, odrębności, poczucie, że nie jest się w stanie samodzielnie i dobrze funkcjonować.

       

      Te schematy sprzyjają depresji

      Każde “złe”, negatywne uczucie, które cię przepełnia, wynika z twojego negatywnego myślenia. Kiedy masz za sobą doświadczenie depresji, doskonale znasz tę huśtawkę nastrojów: w jednym momencie czujesz się mocny, silny, potrafisz spojrzeć na życie z optymizmem, za chwilę opanowuję cię fatalizm. Twoje myśli nie są już jasne, nie potrafisz odrzucić swojej subiektywnej, negatywnej perspektywy.

      Byłeś w tym punkcie wiele razy, wiesz do czego to prowadzi. Wyzdrowienie to takie iluzoryczne pojęcie. Wydaje się, że skoro wyzdrowiałeś, depresja zniknęła. Ale ci, którzy z nią walczyli, wiedzą, że to nieprawda. Wyjście z depresji to nie koniec bitwy. Najtrudniejsze wciąż przed tobą:  utrzymać tę chorobę ” w bezpiecznej odległości”, tak, by nie wpływała tak bardzo na twoje życie.

       

      Terapia schematu zależności

      Zależność/Niekompetencja to schemat wpływający na naszą samodzielność i sposób podejmowania decyzji. Jego posiadanie wiąże się zwykle z poczuciem bezsilności. Poddając się działaniu schematu zależności i niekompetencji będę szukać kogoś, kto weźmie odpowiedzialność za moje życie. Unikając aktywacji tego schematu będę skłonny trwać w jakiejś życiowej sytuacji, byleby tylko nie doświadczać lęku związanego z nowym i nieznanym. Radząc sobie z nim przez nadmierną kompensację mogę przywiązywać przesadną wagę do samodzielności nawet w sytuacjach, kiedy korzystanie z pomocy innych jest czymś naturalnym. Poniżej znajdziecie przykłady działania każdego z tych trzech stylów radzenia sobie ze schematem zależności/niekompetencji.

       

      Terapia schematu Porażki

      Schemat Porażki wyraża się przede wszystkim w przekonaniu mówiącym mi, że nie jestem w stanie osiągnąć podobnych efektów starań, jak moi rówieśnicy. To przekonanie może ujawniać się w sferze edukacji, pracy, sportu i rekreacji czy innych, podobnych obszarów. Z posiadaniem schematu porażki często wiąże się postrzeganie siebie jako kogoś gorszego, głupszego, pozbawionego talentów.

      Główna różnica między opisywanym wcześniej schematem wadliwości a schematem porażki jest taka, że schemat wadliwości dotyczy przede wszystkim cech, zaś schemat porażki – kompetencji.

       

      Schematu porażki przykłady

      Porażka to schemat związany z postrzeganiem siebie jako kogoś radzącego sobie gorzej od osób na podobnym etapie życia czy o podobnym statusie bądź poziomie doświadczenia. Poddając się schematowi porażki mogę zakładać z góry, że i tak mi nie wyjdzie to, co chciałbym zrobić i w efekcie podchodzić do wyzwań bez entuzjazmu i łatwo odpuszczać. Unikając aktywizacji schematu porażki mogę unikać wyzwań bądź odwlekać moment oceny moich starań, zaś nadmiernie kompensując łatwo mogę stać się kimś bardzo ambitnym, kto nie potrafi docenić własnych sukcesów. Poniżej znajdziecie przykłady działania każdego z tych trzech stylów radzenia sobie ze schematem porażki.